ANTEP KİLİMLERİNİN ÖZELLİKLERİ

Antep kilimleri; tezgâhları, biçimleri, dokuma teknikleri ve motifleri bakımından Anadolu’nun diğer yörelerinde dokunan kilimlerden ayrılır. Bununla birlikte, Gaziantep’te kilimciliğin hangi tarihte başladığı ve tarihsel süreçte hangi aşamalardan geçtiği kesin olarak bilinmemektedir. Geleneksel Antep kilimlerinin hammaddeleri arasında öküz, deve ve at kılları ile koyun yünü ve keçi kılı bulunur. Eskiden ipliklerin renklendirilmesinde siyah, mavi ve yeşil gibi boyaların yanı sıra cehre sarısı, ceviz kabuğu, soğan kabuğu ve sumak yaprağı gibi doğal kaynaklardan elde edilen boyalar da kullanılmıştır. Günümüzde akrilik ipliklerden dokunan kilimlere de rastlanmaktadır.

MOTİFLER VE DESENLER
Antep kilimlerinde çizgi, renk ve biçimlerin bir araya gelmesiyle zengin bir motif dünyası oluşur. Kullanılan motifler genel olarak şu gruplarda ele alınabilir:

• Çizgi, nokta ve dairelerden oluşan motifler
• Sembolik motifler
• Dağ, ev, taht ve asa gibi anlam taşıyan ideografik motifler
• Hayvan motifleri
• Geometrik motifler
• Çiçek ve yaprak gibi bitkisel motifler

KİLİMCİLİĞİN GEÇMİŞİ VE GÜNÜMÜZDEKİ DURUMU

Yörede yapılan araştırmalara göre, kilimlerin el tezgâhlarında yoğun biçimde üretildiği dönemlerde Gaziantep’te yaklaşık 7.000 el tezgâhı faaliyet göstermekteydi. 1960’lı yıllarda bu sayının 100–150 civarına gerilediği belirtilmektedir. Motorlu dokuma tezgâhlarının yaygınlaşmasıyla birlikte üretim biçimleri değişmiş; kaliteyi düşürerek maliyeti azaltma çabaları ve talepteki daralma, Antep kilimciliğini olumsuz etkilemiştir. Zamanla el tezgâhları azalmış, günümüzde kilimler çoğunlukla köylerde kadınlar tarafından aile ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla dokunur hâle gelmiştir. Halk Eğitimi Merkezleri tarafından açılan kurslar ise bu geleneksel zanaatın yaşatılması ve yaygınlaştırılması için çalışmalar yürütmektedir.

ANTEP KİLİMLERİNİN BİLİNEN ÇEŞİTLERİ

Antep kilimlerinde kullanılan ve bilinen desen adları arasında Baklava Dilimi, Hap bap (Nalın) Ayağı, Kuş Kanadı, Zincir Göbek, Dirsek Göbek, Pençe Göbek, Çarkıfelek, Parmak Göbek ve Atom Göbek yer almaktadır. Bu adlar, kilimlerin yerel desen geleneğini ve yöreye özgü estetik anlayışı yansıtır.

BAKANLIĞIMIZ TANITIM KARTLI SANATÇILARI