ABA DOKUMACILIĞI

Aba; geçmişte deve, öküz ve at tüyleri, keçi kılı ve koyun yününden elde edilen özel bir kumaştan dokunan geleneksel erkek giysisidir. Kolsuz bir giysi türü olan aba, dize kadar uzanır; ön ve arka bölümleri kapalı olup baştan ve kollardan geçirilerek giyilir. Geçmişte abaların renklendirilmesinde doğal kök boyalar kullanılırdı. Toprak, mor boya, ceviz kabuğu, ceviz kökü, heylangoz yaprağı, sumak yaprağı, çeşitli meyveler ve kızılcık otu gibi doğal malzemelerden elde edilen boyalarla aba kumaşlarına farklı renkler verilirdi. Günümüzde ise suni boyalar ve polyester iplikler kullanılarak aba üretimi yapılmaktadır. Abalar, üretildikleri yöreye, kullanılan malzemeye, boyuna ve üzerindeki desenlere göre farklı isimler almıştır. Yöresine göre Humus Abası, Maraş Abası, Urfa Abası ve Yerli Aba olarak adlandırılan abaların; Yerli Aba içerisinde ise Boz Aba, Kırmızı Aba, Lacivert Aba ve Siyah Aba gibi çeşitleri bulunmaktadır. Desen ve işleme özelliklerine göre ise Sırmalı Aba, Tahtalı Aba, Sandıklı Aba, Zincirli Aba, Kandilli Aba, Kurbağalı Aba, Kıl Aba, Koron Abası, Siyah Aba, Çuha Aba, Uzun Boy Aba ve Kısa Boy Aba gibi isimlerle anılmıştır. Aba dokumacılığında kullanılan malzemeler, renkler, iplikler ve desenler büyük bir titizlikle seçilirdi. Çünkü aba yalnızca bir giysi değil, aynı zamanda kişinin toplum içerisindeki konumunu ve ekonomik durumunu yansıtan kültürel bir semboldü. Varlıklı kişiler için ipek ve çuha gibi daha nitelikli malzemeler kullanılarak seçkin motiflerle dokunan abalar tercih edilirken, halkın günlük kullanımında daha sade motifli ve kaba dokulu abalar kullanılırdı. Bu yönüyle aba dokumacılığı, yalnızca geleneksel bir giyim biçimi değil; geçmiş dönemlerin sosyal yapısını, ekonomik farklılıklarını, estetik anlayışını ve kültürel değerlerini günümüze taşıyan önemli bir el sanatı ve kültürel miras unsurudur.