NALININ TANIMI VE GAZİANTEP’TEKİ YERİ

Nalın kelimesinin, Arapçada ayakkabı anlamına gelen “nal” ve bir çift ayakkabı anlamındaki “naleyn” kelimelerinden türediği belirtilmektedir. Türkçede “nalin” ve “nalın” biçimlerinde kullanılan bu geleneksel ayakkabı; tabanı tek parça ahşaptan yapılan ve ayağa geçirilen deri bir tasması bulunan bir tür takunyadır. Bu ürünü yapan ustalara “takunyacı” denilmektedir. Çok eski dönemlerden beri kullanılan nalınlar, özellikle ıslak zeminlerde giyilmek üzere tasarlanmıştır. Gaziantep’te hamamlar, kasap dükkânları ve fırınlar gibi alanlarda yaygın olarak kullanılmıştır. Kentte nalın için “Hapbab” adı da kullanılmaktadır.

KULLANILAN MALZEMELER

Nalın yapımında ceviz, gürgen, çınar, şimşir ve dut gibi ağaçlardan yararlanılır. Bunlar arasında ceviz ve şimşir öne çıkan malzemelerdendir. Ahşabın işlenmeye uygun olması için kuru olması gerekir; kurutma işlemi geleneksel olarak güneşten yararlanılarak doğal yollarla yapılır.

GELENEKSEL ÜRETİM AŞAMALARI

Öncelikle nalının hedeflenen kalınlık ve yüksekliğine göre ahşap takozlar ölçülerek boylamasına kesilir. Dikdörtgen prizma biçimindeki parçalar ortadan ikiye ayrılır; böylece bir çift nalının ahşap dokusunun birbiriyle uyumlu olması sağlanır. Hızarın bulunmadığı dönemlerde ahşaba şekil vermek için “nalıncı keseri” kullanılırdı.Şekillendirme sonrasında yüzey camla düzeltilir, ardından zımpara ile ince işçilik tamamlanır. Daha sonra boyama aşamasına geçilir. Geleneksel örneklerde kırmızı ve siyah renkler tercih edilmiştir.

SÜSLEME VE TASMA

Nalınlar sade tasarımlı olabildiği gibi oldukça süslü örneklerle de karşımıza çıkar. Yüzeyleri boya ile bitkisel motifler ve geometrik şekiller kullanılarak süslenebilir. Bazı örneklerde sedef işçiliğine; oyma ve kazıma teknikleriyle yapılan süslemelere ve farklı dolgu malzemelerine de rastlanır.Nalının tasma bölümü plastikten veya farklı malzemelerden üretilebilir. Tasma, ayağa giyildiğinde çivi başından çıkmasın diye geleneksel uygulamalarda lastikten kesilmiş küçük parçalar kullanılabilir.

KÜLTÜREL ÖNEMİ

Nalın, özellikle Güneydoğu Anadolu’da geçmişten günümüze ulaşan geleneksel ayakkabı kültürünün parçalarından biridir. Ahşap işçiliğini, yerel kullanım alışkanlıklarını ve süsleme sanatını bir araya getiren bu zanaat, Gaziantep’in kültürel mirasında kendine özgü bir yere sahiptir. Nalının vücutta oluşan olumsuz elektriği aldığı ve rahatlık verdiği yönündeki ifadeler ise geleneksel inanışlar arasında yer almakta olup bilimsel bir sağlık iddiası olarak değerlendirilmemelidir.

BAKANLIĞIMIZ TANITIM KARTLI SANATÇILARI